Η επιθετικότητα στον αθλητισμό. Πώς την προλαμβάνουμε

Ως επιθετικότητα ορίζεται η συμπεριφορά ενός ατόμου που έχει ως στόχο να βλάψει ή να προκαλέσει τραυματισμό σε κάποιο άλλο και μπορεί να είναι λεκτική ή και σωματική.

Στους αθλητές η επιθετικότητα είναι περισσότερο πιθανό να εμφανιστεί, βάσει ερευνών, όταν οι αθλητές είναι απογοητευμένοι, καθώς και σε καταστάσεις όπου βρίσκονται πίσω στο σκορ, νιώθουν πως αδικούνται, βιώνουν πόνο ή όταν η απόδοσή τους βρίσκεται κάτω από το αναμενόμενο.

Γράφει η Γλυκερία Σκούρα, Ψυχολόγος/Αθλητική Ψυχολόγος MSc.

Επιπλέον έχει βρεθεί πως ο αθλητές που κυριεύονται από έντονα συναισθήματα είναι πιο επιρρεπείς στο να εμφανίσουν επιθετική συμπεριφορά στον αγωνιστικό χώρο. Επομένως, γίνεται κατανοητό πως οι προπονητές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να μπορούν να ανιχνεύουν και να ελέγχουν πιθανά κρούσματα επιθετικότητας σε καταστάσεις όπως οι παραπάνω.

Ωστόσο, καθώς δεν είναι πάντα εύκολο να ελέγχουμε τις καταστάσεις, το να παρατηρούμε τους συμμετέχοντες και να τους απομακρύνουμε εγκαίρως από μία κατάσταση έντασης, κρίνεται εξαιρετικά σημαντικό.

Αν θέλουμε όμως να κάνουμε ένα βήμα επιπλέον, είναι δυνατόν να εκπαιδεύσουμε τους αθλητές κατάλληλα ώστε να ελέγχουν τα συναισθήματά τους και να αντιδρούν κατάλληλα. Σε έρευνα με 400 αθλητές, ο Maxwell και οι συνεργάτες του (2009) βρήκαν πως οι αθλητές που μπορούν να ελέγχουν το θυμό τους παρουσιάζουν σαφώς λιγότερα κρούσματα επιθετικότητας και δεν θεωρούν  την επιθετικότητα αποδεκτή σε αθλητικό πλαίσιο.

Σε πρώτη φάση λοιπόν είναι σημαντικό οι προπονητές να βοηθούν τους αθλητές να διαχωρίσουν το δυναμικό τρόπο παιχνιδιού από την επιθετική συμπεριφορά απέναντι στον αντίπαλο. Έχει βρεθεί πως με το να δίνουμε υπερβολική έμφαση στη νίκη είναι πιθανό να οδηγηθούμε σε καταστάσεις έντασης. Φυσικά και το κίνητρο για τη νίκη είναι απαραίτητο και υγιές, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζεται σαν αυτοσκοπός για τους νεαρούς αθλητές.

Επίσης δε θα πρέπει να ξεχνάμε τον πολύ σημαντικό ρόλο των γονέων στο θέμα της επιθετικής συμπεριφοράς των παιδιών-αθλητών. Έχει διαπιστωθεί πως η επιδοκιμασία από μέρους τους αυτού του χαρακτηριστικού σχετίζεται με την λανθασμένη συμπεριφορά που θα παρουσιάσουν εντός γηπέδου τα παιδιά τους.

Αναφορικά λοιπόν με τις στρατηγικές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μείωση των κρουσμάτων επιθετικότητας, ένα απαραίτητο στοιχείο είναι η ύπαρξη σαφών κανόνων στην ομάδα. Στην περίπτωση αυτή είναι απαραίτητο να επικοινωνείτε με τους αθλητές σας καθώς και να ενημερώνεστε από τους αρχηγούς για πιθανές εντάσεις των συναθλητών τους ώστε αυτές να προλαμβάνονται. Σε γενικές γραμμές δε θα πρέπει να ξεχνάτε πως η καλή επικοινωνία μεταξύ προπονητών και αθλητών είναι αυτή που μπορεί να αποσοβήσει τις κρίσεις σε μια ομάδα.

Πυροσβεστικές…. συμβουλές προς προπονητές

  • Βοηθήστε τους αθλητές σας να αναγνωρίσουν τα πιο πιθανά ερεθίσματα που μπορεί να τους οδηγήσουν σε εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς (π.χ. ένα σκληρό μαρκάρισμα, προσωπικά λάθη, κοροϊδία προς το πρόσωπό τους). Είναι σημαντικό να έχουν κατά νου τι μπορεί να τους βγάλει εκτός εαυτού.
  • Διδάξτε τους τον αυτοδιάλογο (self-talk). Ο αθλητής μπορεί να μάθει να χρησιμοποιεί λέξεις-κλειδιά όταν νιώθει θυμό και βρίσκεται σε ένταση (π.χ. «Ηρέμησε», «Προχωράμε» κ.α.). Μέσω της εξάσκησης αυτής της τεχνικής ο αθλητής μπορεί να καταφέρει να συγκεντρώνεται και να ελέγχει τα συναισθήματά του.
  • Βοηθήστε τους να μάθουν την τεχνική της προοδευτικής χαλάρωσης. Ένας αθλητής που γνωρίζει πόσο σημαντική είναι η σωστή αναπνοή καθώς και η χαλάρωση των μυών του, μπορεί να βοηθηθεί σημαντικά στο θέμα του ελέγχου των αρνητικών συναισθημάτων του.
  • Εφόσον υπάρξει επιθετική συμπεριφορά, καταγράψτε τα γεγονότα και δώστε στον αθλητή τη δυνατότητα να σας μιλήσει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά του, καθώς και να εκφράσει τα συναισθήματά του.
  • Εφόσον η επιθετικότητα εμφανίστηκε ανάμεσα σε συμπαίκτες, πραγματοποιήστε μια συνάντηση και με τις δύο πλευρές και προσπαθήστε να εξερευνήσετε τα αίτια της έντασης.

Γλυκερία Σκούρα

Ψυχολόγος/Αθλητική Ψυχολόγος MSc.

Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Μέλος του επιστημονικού δυναμικού της Sports Exelixis

Τηλ.: 2105721059

Μοb.: 6970334111

Σχόλια